Değerli okuyucularımız, bu haftaki yazımda ülkemizde ve dünyada en yaygın ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer alan kalp hastalıkları ve kalp krizinden bahsetmek istiyorum.
Günümüz yaşamının getirdiği stres, sağlıksız beslenme alışkanlıkları, hareketsiz yaşam tarzı, sigara, alkol ve diğer kötü alışkanlıklar kalp damar sağlığını olumsuz etkileyen temel faktörlerdir. Kalp hastalıklarının en ciddi ve ölümcül olanı şüphesiz koroner damar tıkanıklığı sonucu gelişen kalp krizleridir. Kalp hastalıklarını anlamak, risk faktörlerini bilmek ve erken önlem almak; yaşam kalitesini artırmanın ve ölümcül sonuçların önüne geçmenin en etkili yoludur.
Kalp Hastalıkları Nelerdir?
Kalbin yapısını ve çalışma şeklini etkileyen tüm sağlık sorunlarını kalp hastalıkları olarak ifade edebiliriz. Başlıca türleri şunlardır:
Koroner Arter Hastalığı: Kalbi besleyen damarların daralması veya tıkanmasıyla ortaya çıkan ve kalbin oksijen ihtiyacının karşılanmasını zorlaştıran klinik durumdur ki bu durum kalp krizine yol açar.
Kalp Yetmezliği: Kalbin kasılma gücünün zayıflayarak doku ve organlara yeterince kan pompalayamaması durumudur. Genellikle yüksek tansiyon ve kalp kası hasarı sonucunda ortaya çıkar. Kalp krizlerinden sonra hasarlı kalp kası alanları nedeniyle yetmezlik bulguları oluşabilir.
Ritim Bozuklukları (Aritmi): Kalbin hızlı, yavaş veya düzensiz atması durumudur. Ani kalp durmalarına neden olabilir.
Doğuştan Kalp Hastalıkları: Anne karnında gelişim sırasında oluşan yapısal kalp bozukluklarıdır. Genellikle çocukluk çağında bulgu verirler ve bazı tiplerinde ameliyat gerekir.
Miyokard Enfarktüsü (Kalp Krizi): Kalbi besleyen damarlardan birinin ani şekilde tıkanması sonucu kalp kasının oksijensiz kalmasıyla ortaya çıkan; kalp kasında kalıcı hasara ve hatta dakikalar içinde ölüme yol açan klinik durumdur.
Kalp Krizi Belirtileri
Kalp krizi belirtileri sıklıkla şunlardır: Göğüs ağrısı veya baskısı, Kol, çene, sırt veya mide bölgesine yayılan ağrı, Nefes darlığı, Soğuk terleme, Baş dönmesi ve bayılma hissi, Aşırı halsizlik.
Not: Özellikle kadınlarda ve şeker hastalarında belirtiler daha hafif seyredebilir, bu durum "sessiz kalp krizi" riskini doğurur.
Kalp Hastalıklarının Nedenleri ve Risk Faktörleri
Risk faktörlerini iki ana grupta inceleyebiliriz:
Önlenebilir ve Değiştirilebilir Risk Faktörleri: Sigara kullanımı, yüksek kolesterol, yüksek tansiyon, obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, aşırı stres ve kontrolsüz şeker hastalığı en önemlileridir.
Önlenemeyen ve Değiştirilemeyen Risk Faktörleri: İleri yaş, ailede kalp hastalığı öyküsü ve genetik damar hastalıklarına yatkınlık sayılabilir.
Kalp Krizinde Ne Yapmalıyız?
Kalp krizi şüphesi olan durumlarda hızlı ve doğru müdahale hayat kurtarır. Kalp krizlerinde ölümlerin çoğu ilk 3-4 saat içinde olur.
Acil Müdahale Adımları:
Olası bir kalp krizi vakasında ilk olarak 112 Acil Servis aranarak sağlık çalışanlarının gelmeleri sağlanmalıdır.
Kişi oturur pozisyona veya yatar durumda sırtı ve başı yüksek tutulacak şekilde konumlandırılır.
Sıkı kıyafetler gevşetilir (kravat, kemer vb.).
Kapalı bir alandaysa pencereler açılır ve taze hava girişi sağlanır.
Bilinci, nabzı ve solunumu sık sık kontrol edilir. Yanımızda aspirin varsa ve hasta yapabiliyorsa çiğnetilir veya yutturulur.
Temel Yaşam Desteği (CPR): Hastanın bilinci ve solunumu kaybolduysa ilkyardım yapılarak temel yaşam desteği uygulanmalıdır. Sağlık ekipleri gelene kadar solunumu ve dolaşımı durmuş kişiye hayati fonksiyonları sağlamak amacıyla; havayolu açıklığı sağlanmalı, yapay solunum yapılarak akciğerlere oksijen gitmesi temin edilmeli ve kalp masajıyla kalpten kan pompalanması gerçekleştirilmelidir.
İlk yardım eğitimi almış kişiler tarafından, solunumu durmuş, nabzı alınamayan ve bilinci kapalı hastalara hızlıca önce kalp masajıyla dolaşım desteği, takibinde suni solunumla oksijenizasyon gerçekleştirilmelidir.
Hasta sert zemine yatırılmalı, Baş geri, çene yukarı pozisyona getirilip ağız içi kontrol edilmeli (yabancı cisim veya takma diş varsa çıkarılmalıdır), Öncelikle 30 kalp masajı yapılıp 2 defa suni solunum yapılmalıdır.
Sağlık çalışanları gelene kadar yapılan doğru ve etkin temel yaşam desteği, hastaların hayatta kalmalarında son derece önemlidir. Tüm toplum olarak ilk yardım eğitimi almalı ve acil durumlarda sağlık çalışanları gelene kadar doğru ve etkin müdahale yapabilmeliyiz.
Kalp Hastalıklarından Korunma Yolları
Kalp sağlığını korumak için yaşam tarzında yapılacak basit değişiklikler olumlu sonuçlar doğuracaktır:Her gün ağır spor olmamak kaydıyla düzenli egzersiz yapmak, Sebze, meyve, tahıl, balık ve zeytinyağlı yemeklerle dengeli ve kalp dostu beslenmek, Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak, Sağlıklı kiloyu korumak, Tansiyon, şeker ve kolesterol değerlerini düzenli kontrol ettirmek, Düzenli uyku ve stresten uzak bir yaşam sürmek.
Kalp hastalıkları ve kalp krizi, erken önlem ve doğru tedaviyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Sağlıklı yaşam tarzını benimsemek, düzenli sağlık kontrolleri yaptırmak ve risk faktörlerini yönetmek kalp sağlığını korumanın en etkili yollarıdır.
Unutmamalıyız ki kalp sağlığı, tüm yaşam kalitemizin temelini oluşturmaktadır. Kalp hastalıklarından uzak, sağlıklı günler dilerim.
