Yüz Yıllık Belge Ortaya Çıktı: Havza ve Ladik'in Ortak Mazisi "Hamamayağı Güreşleri"

Samsun’un yerel hafızasında derin izler bırakan ancak zamanla değişen sosyal yapı ve tesisleşme ile tarihe karışan "Hamamayağı Panayırı ve Güreşleri" hakkında somut bir tarihsel belge ortaya çıktı. Araştırmacıların incelediği fotoğraf karesi, Havza ilçe sınırları içerisinde kalan bu köklü kültürel mirasın derinliğini yeniden gündeme taşıdı.

Hamamayağı Panayırı ve Güreşleri Nedir?

Hamamayağı Güreşleri; Samsun'un Havza ve Ladik ilçeleri sınırındaki kaplıcalar bölgesinde düzenlenen, geçmişi 20. yüzyılın başlarına dayanan geleneksel bir ticaret ve spor etkinliğidir. Bölge halkının hasat sonrası veya Hıdırellez dönemlerinde bir araya geldiği, çadırların kurulduğu ve "Samsun'un Kırkpınar'ı" olarak bilinen bu organizasyon, iki ilçe halkının ortak sosyalleşme alanı olarak tarihte yerini almıştır.

Osmanlıca İbare ve Kıyafetler Tarihi Ele Verdi

Ortaya çıkan fotoğraf, dönemin sosyal yapısına dair kritik veriler sunuyor. Belgenin alt kısmında yer alan Osmanlıca el yazısındaki "Havza Ladik arasında Hamam Ayağı" notu, bölgenin o yıllarda iki ilçe için tartışmasız bir "er meydanı" olduğunu doğruluyor.

Tarihlendirme konusundaki en net ipucu ise fotoğraftaki vatandaşların kılık kıyafetlerinden elde edildi. Alandaki kalabalığın başlarında fes, sarık ve yerel başlıkların bulunması, modern şapkanın (kasket/fötr) görülmemesi; bu karenin 25 Kasım 1925 tarihinde yürürlüğe giren Şapka Kanunu’ndan önce çekildiğini gösteriyor. Bu detay, Hamamayağı güreşlerinin Milli Mücadele yılları veya Cumhuriyet’in ilan edildiği ilk yıllarda dahi bölgede büyük bir coşkuyla düzenlendiğini kanıtlıyor.

Yaşar Doğu’nun Topraklarında Değişen Gelenek

Dünya ve Olimpiyat şampiyonu efsane güreşçi Yaşar Doğu’nun yetiştiği bu topraklar, uzun yıllar boyunca güreş severlerin çekim merkezi oldu. Ancak ulaşım imkanlarının artması ve modernleşme, halkın günlerce konaklayarak alışveriş yaptığı "panayır kültürünü" zamanla ortadan kaldırdı.

Güreşlerin sona ermesindeki bir diğer etken ise bölgedeki fiziki dönüşüm oldu. Hamamayağı Kaplıcaları’nın modern bir turizm ve sağlık merkezine dönüşmesi, bölgeye Hilas Thermal gibi büyük yatırımların yapılması, eski salaş güreş sahası ve kamp alanlarının yapısını değiştirdi.

Festivaller Ayrıştı, Gelenek Tarih Oldu

Bölgesel bütünleşmenin simgesi olan bu organizasyon, ilçelerin kendi markalarını oluşturmasıyla şekil değiştirdi. Havza Belediyesi’nin "25 Mayıs Festivali" ve Ladik Belediyesi’nin "Akdağ Şenlikleri" ile kendi etkinlik takvimlerini oluşturması, Hamamayağı’nın ortak toplanma alanı olma misyonunu tamamlamasına neden oldu. Bugün bölge modern termal tesislerle hizmet verse de, 1920’lerden kalan o siyah-beyaz karedeki coşku, Havza’nın kültür arşivindeki yerini koruyor.