TUİK'de Evdeki Hesap Mahkemeye Uymadı: Maaşlar Eksik Mi Yattı?

Türkiye'de milyonlarca çalışanın ve emeklinin maaş zammını belirleyen enflasyon verileri üzerindeki "karartma" tartışması yeni bir boyuta taşındı. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK), 2022 yılından bu yana açıklamayı durdurduğu "madde sepeti ve ortalama madde fiyatları" için mahkemeden kesin karar çıkmasına rağmen verilerin paylaşılmaması, hukukçuları harekete geçirdi. DİSK (Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu), kurum hakkında "haciz/icra" işleminin başlatılabileceğini duyurdu.

"Evdeki Hesap Mahkemeye Uymadı"

DİSK'in açtığı davada Danıştay ve İdare Mahkemesi, TÜİK'in verileri gizlemesinin hukuka aykırı olduğuna hükmetmişti. Ancak TÜİK, bu karara rağmen madde fiyat listesini (yumurta, kira, benzin vb. kaç TL'den hesaplanıyor?) kamuoyu ile paylaşmadı.

DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu ve hukukçular, bir devlet kurumunun mahkeme kararını uygulamamasının anayasal suç olduğunu belirterek, sürecin "ilamlı icra" (mahkeme kararıyla zorla yerine getirme) aşamasına geldiğini vurguladı.

Devlet Kurumuna Haciz Gider mi?

Vatandaşların en çok merak ettiği konu, bir devlet kurumuna icra memurunun gidip gitmeyeceği. Hukuki süreç şöyle işliyor:

Ödeme/İşlem Emri: Mahkeme kararı kuruma tebliğ edilir ve "bunu uygula" denir.

Tazminat Davası: Kararı uygulamayan kamu görevlileri hakkında maddi ve manevi tazminat davası açılır.

Cezai Sorumluluk: Kararı uygulamayan bürokratlar hakkında "görevi kötüye kullanma" suçundan savcılığa suç duyurusunda bulunulur.

İcra Yolu: Hukukçulara göre, eğer konu "bir bilginin teslimi" ise, İcra Müdürlüğü aracılığıyla bu verilerin zorla alınması veya kuruma yüklü miktarda idari para cezası/tazminat rücu edilmesi mümkündür.

Neden Bu Liste Önemli?

TÜİK, Mayıs 2022'den beri enflasyonu hesaplarken hangi ürünün fiyatını baz aldığını açıklamıyor.

Örnek: TÜİK enflasyonu hesaplarken beyaz peyniri 100 TL mi kabul ediyor, yoksa marketteki gibi 300 TL mi? Bu liste gizli olduğu için ekonomistler ve sendikalar, açıklanan enflasyonun gerçeği yansıtmadığını ve bu nedenle maaş zamlarının düşük kaldığını savunuyor. Eğer gerçek liste ortaya çıkarsa, geçmişe dönük maaş farkı davalarının da önü açılabilir.