Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışma şartları diğerlerine göre daha zor, riskli ve yıpratıcı olan meslek grupları için "pozitif ayrımcılık" uyguluyor. Halk arasında "Yıpranma Payı" olarak bilinen, resmi adıyla Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ), belirli mesleklerde çalışanların prim günlerine ekleme yaparak emeklilik yaşını öne çekiyor. Peki, hangi meslek sahipleri bu haktan yararlanabiliyor?
12 Ay Çalışıp 15 Ay Prim Kazanıyorlar
Sistemin mantığı basit: Zor işlerde çalışanların ömründen giden her yıl için devlet ek prim günü veriyor. Normal bir çalışan yılda 360 gün prim kazanırken, yıpranma payı olan mesleklerde bu süreye 60, 90 veya 180 gün ekleniyor.Bu eklenen süreler hem prim gün sayısını dolduruyor hem de belirli oranlarda emeklilik yaş haddinden düşülüyor. Böylece bir çalışan 5 yıla kadar (bazı durumlarda 8 yıla kadar) erken emekli olma şansı yakalıyor.
Hangi Meslek Yılda Kaç Gün Kazanıyor?
SGK'nın belirlediği 45 meslek grubundan bazıları ve kazandıkları ek süreler şöyle:
| Meslek Grubu | Eklenen Süre (Yıllık) |
| Madenciler (Yeraltı) | 180 Gün (En Yüksek) |
| TSK ve Emniyet Personeli | 90 Gün |
| Gazeteciler (Basın Kartlı) | 90 Gün |
| Sağlık Çalışanları | 60 Gün |
| İtfaiyeciler | 60 Gün |
| Demir-Çelik İşçileri | 90 Gün |
| Cezaevi İnfaz Koruma | 90 Gün |
Kimler Yararlanabilir?
Listede; kurşun ve arsenik işçileri, cam fabrika çalışanları, cıva üretimi, çimento fabrikası personeli, kok fabrikaları, termik santraller, alüminyum fabrikaları, dökümhane çalışanları, su altı çalışanları (dalgıçlar) gibi sağlığı tehdit eden iş kollarında çalışanlar bulunuyor.Bu haktan yararlanmak için söz konusu işlerde fiilen çalışmış olmak ve işverenin SGK bildirimlerini doğru meslek koduyla yapması şart.
Emeklilik Yaşı Nasıl Düşüyor?
Örneğin; bir polis memuru 20 yıl çalıştığında, yıpranma payı sayesinde 5 yıl (1800 gün) fazladan prim kazanmış sayılıyor. Bu 5 yıllık sürenin tamamı prim gününe eklenirken, belirli bir kısmı da (genellikle yarısı veya tamamı) emeklilik yaşından düşülüyor. Yani 55 yaşında emekli olacakken 52 veya 50 yaşında emekli olabiliyor.
